عثمان بن سعید

عثمان بن سعید از بزرگان و ثقات اصحاب امام حسن عسکری (ع) و وکیل آن جانب بود . مامقانی و بوعلی درباره اش نوشته اند: عثمان بن سعید موثق وجلیل القدر

بوده احتیاجی به توصیف ندارد. وکیل امام هادی و امام حسن عسکری و امام قائم علیهم السلام بوده است. علامه بهبهانی نوشته است: عثمان بن سعید ثقه و جلیل القدر

می باشد. امام هادی و امام عسکری علیهما السلام توثیقش نموده اند. احمد بن اسحاق می گوید: به امام هادی (ع) عرض کردم: باکی معشرت نمایم و احکام دینم را از

او یاد بگیرم و سخنش رابپذیرم؟فرمود: عثمان بن سعید عمری مورد اعتماد من می باشد. اگر چیزی برایت نقل کرد صحیح می گوید حرفش را بشنو و اطاعت کن، زیرا

من به وی اعتماد دارم. ابو علی نقل کرده که: از امام حسن عسکری(ع) هم نظیر همین سؤال شد پاسخ داد:عثمان بن سعید و فرزندش محمد مورد اعتماد من هستند.

هرچه را برایت روایت کنند درست می گویند. سخن آنان را بشنو و اطاعت کن زیرا به آنان اعتماد دارم. این حدیث به قدری در بین اصحاب شهرت داشت که ابو العباس

حمیری می گوید: این حدیث در بین ما زیاد مذاکره می شد و بدان وسیله مقام ارجمند عثمان بن سعید را ستایش می کردیم.

محمد بن عثمان

بعد از وفات عثمان بن سعید، فرزندش محمد بن عثمان به جای پدر نشست و به وکالت ناحیه مقدس منصوب شد.شیخ طوسی درباره اش می گوید: محمد بن عثمان و

پدرش هر دو وکیل حضرت صاحب الزمان بوده و نزد آن جناب مقام بزرگی را واحد بودند. ما مقانی نوشته است: جلالت و بزرگی محمد بن عثمان نزد امامیه ثابت است

و محتاج به بیان و اقامه برهان نیست. شیعیان اجماع دارند که حتی در زمان حیات پدرش وکیل امام حسن عسکری(ع) بوده و سفارت حضرت حجت را نیز عهده دار بوده

است.عثمان بن سعید تصریح کرد که : بعد از من فرزندم جانشین من و نائب امام می باشد. یعقوب بن اسحاق می گوید : به وسیله محمد بن عثمان نامه ای خدمت امام

زمان فرستادم و از بعض مشکلات دینی سؤال نمودم ، جواب نامه به خط مبارک امام واصل شدو در ضمن آن نوشته بود: محمد بن عثمان بن عمری موثق می باشدو

نامه هایش نامه های من است.

حسین بن روح

حسین بن روح سومین وکیل امام زمان است. وی دانا ترین فرد عصر خویش بود. محمد بن عثمان او را به جانشینی خود و نیابت امام عصر منصوب گردانید.مجلسی

(علیه الرحمه) در بحار نوشته است: وقتی مرض محمد بن عثمان شدت یافت ، گروهی از بزرگان و معروفین شیعه مانند ابو علی بن همام و ابو عبد الله بن محمد کاتب

و ابو عبد الله باقطانی و ابوسهل اسماعیل بن علی نوبختی و ابو عبد الله بن وجنا خدمتش رسیده از جانشینش سؤال نمودند جواب داد: حسین بن روح جانشین من و وکیل

و مورد اعتماد حضرت صاحب الامر است ، در کارها به وی رجوع کنید . من از جانب امام مأمورم که حسین بن روح را به نیابت منصوب گردانم.جعفر بن محمد مدائنی

می گوید:من اموال امام را نزد محمد بن عثمان می بردم روزی چهارصد دینار خدمتش بردم  فرمود: این پول را نزد حسین بن روح ببر. عرض کردم  خواهشمندم خودتان

قبول بفرمایید.فرمود: خدمت حسین بن روح ببر و بدانکه من او را جانشین خودم قرار دادم . عرض کردم: به امر امام این کار را انجام می دهید؟ فرمود: آری پس اموال

را نزد حسین بن روح بردم . بعد از آن سهم امام را خدمت او می بردم. در بین اصحاب و خواص محمد بن عثمان ، افرادی وجود داشتند که به مراتب از حسین بن روح

موجه تر و آبرو مند تر بودند مانند جعفر بن احمد بن متیل . همه یقین داشتند که منصب نیابت به وی تفویض می شود. لیکن بر خلاف پیش بینی آنان ، حسین بن روح شبه این مقام برگزیده شد و تمام اصحاب حتی جعفر بن احمد بن متیل در مقابلش تسلیم شدند. از ابو سهل نوبختی پرسیدند: چطور شد که حسین بن روح به نیابت انتخاب

شد در صورتیکه شما بدان مقام سزاوارتر بودید؟ گفت: امام بهتر می داند چه کسی را بدین منصب انتخاب کند. من همیشه با مخالفین مناظره دارم ، اگر وکیل بودم شایددر مواقع بحث ، برای اثبات مدعای خودم ، جای امام را نشان می دادم ولی حسین بن روح مثل من نیست حتی اگر امام در زیر لباسش مخفی باشد و اورا با قیچی پاره پاره کنند ممکن نیست دامنش را بگشاید تا امام دیده شود.نائب چهارم امام عصر شیخ ابو الحسن علی بن محمد سمری بوده است.ابن طاوس  در باره اش می نویسد: امام حسن عسکری و امام هادی علیهما السلام را خدمت نموده و آن دو امام با وی مکاتبه داشتند و توقیعات زیادی برایش مرقوم فرمودند و از وجوه و موثقین شیعیان بوده است. احمد بن محمد صفوانی می گوید: حسین بن روح ،علی بن محمد سمری را به جای خویش نصب کرد تا به کار هایش رسیدگی کند. اما هنگامی که وفات علی بن محمد نزدیک شد جمعی از شیعیان خدمتش رسیدندتا از جانشینش سؤال نمایند فرمود.مأمور نیستم کسی را به نیابت منصوب کنم. احمد بن ابراهیم بن مخلد می گو ید: روزی علی بن محمد سمری بدون مقدمه فرمود:خداعلی بن با بویه قمی را رحمت کند. حاضرین تاریخ این کلام را یاد داشت نمودند. بعدا" خبر رسید که علی بن با بویه در همان روز از دنیا رفته است.خود سمری هم در سال «329» وفات نمود.